31 października 2026 roku ważna karta historii naszej gminy zamknęła się bezpowrotnie. Z głębokim żalem i smutkiem żegnamy Panią Walerię Owczarz – Honorową Obywatelkę Gminy Bestwina, laureatkę Nagrody Starosty Bielskiego im. ks. Józefa Londzina, wieloletnią przewodniczącą Rady Gminy Bestwina oraz założycielkę i pierwszą przewodniczącą Towarzystwa Miłośników Ziemi Bestwińskiej.
Odeszła osoba całkowicie pochłonięta pracą na rzecz naszej „małej ojczyzny”. Pani Waleria całe swoje życie poświęciła temu, by ocalić od zapomnienia dziedzictwo przodków – dbając o to, by tradycja ubogacała kolejne pokolenia i by mieszkańcy w szybkim nurcie współczesności nie zatracili własnej tożsamości.
Pani Waleria Owczarz była rodowitą Bestwinianką. Wychowała się w rodzinie o głębokich tradycjach patriotycznych i społecznikowskich – była córką posła na Sejm II Rzeczypospolitej Antoniego Wieczorkiewicza.
Swoją drogę zawodową rozpoczęła tuż po zdaniu egzaminu dojrzałości. Jako 18-letnia dziewczyna objęła etat nauczycielki w Szkole Podstawowej w Okrajniku na ziemi żywieckiej. Był to początek jej 32-letniej, twórczej i wybitnej pracy dydaktycznie-wychowawczej. Przez pewien czas pracowała w Czechowicach-Dziedzicach, by następnie na ponad 20 lat powrócić do ukochanej Bestwiny, gdzie uczyła aż do przejścia na emeryturę.

Jako nauczycielka plastyki wykształciła i ukształtowała serca wielu pokoleń młodzieży. W każdym środowisku potrafiła zaszczepić w uczniach miłość do piękna oraz wydobyć z nich ukryte talenty. Wyrazem tego jest fakt, że kilkunastu jej wychowanków ukończyło średnie szkoły plastyczne, a wielu zostało absolwentami Akademii Sztuk Pięknych – piastując później m.in. stanowiska prodziekanów czy prowadząc znane pracownie artystyczne w kraju i na świecie. To właśnie z myślą o trzynastu miejscowych absolwentach ASP doprowadziła do utworzenia galerii „Na Prowincji”, dając im przestrzeń do prezentowania twórczości.
Pani Waleria wyróżniała się również ogromnym wkładem we wdrażanie programu nauczania początkowego i organizację pracowni metodycznej – samodzielnie opracowywała wyposażenie oraz liczne pomoce naukowe, a także publikowała na łamach ogólnopolskich czasopism specjalistycznych. Za swoje wybitne osiągnięcia pedagogiczne została odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz dwukrotnie Nagrodą Ministra Oświaty.
Po przejściu na emeryturę Pani Waleria bez reszty oddała się pracy społecznej. Kierowała się dewizą ratowania wszystkiego, co zachowało się w kulturze, tradycji i przekazach ustnych – „pod wiejską strzechą i w pańskim zamku”.
Dzięki jej niezwykłej determinacji i pracy gmina Bestwina może dziś szczycić się bogatym zapleczem historycznym:
Muzeum Regionalne im. ks. Zygmunta Bubaka: Powstałe z jej inicjatywy w 1993 roku w miejsce dawnej Regionalnej Izby Pamięci. Uporządkowała w nim zbiory archiwalne, sakralne i etnograficzne, utworzyła wozownię oraz galerię.
Skansen „Pasieka Słowiańska”: Stworzony we współpracy z tutejszymi pszczelarzami.
„Józefowa Izba” w Muzeum: Nazwana od imienia dawnego właściciela domu – żywy skansen przeszłości, w którym Pani Waleria osobiście prowadziła zajęcia dla dzieci i młodzieży.
Powrót zabytkowego dzwonu: Walnie przyczyniła się do sprowadzenia z Niemiec do Bestwiny zabytkowego dzwonu „Król Chwały” z 1504 roku.
Towarzystwo Miłośników Ziemi Bestwińskiej: powstało w 1992 roku z inicjatywy Walerii Owczarz. Zasadniczym celem działalności jest troska o całość spraw związanych z przeszłością, teraźniejszością oraz przyszłością Ziemi Bestwińskiej.
Upamiętnienie bohaterów: Za jej kadencji jako przewodniczącej TMZB w janowickim lesie stanął krzyż poświęcony żołnierzom poległym za Ojczyznę, gdzie co roku organizowany jest „Partyzancki różaniec”.
Pani Waleria Owczarz z pieczołowitością zbierała każdy zabytek, spisywała przydrożne kapliczki i świątki, a przez lata redagowała lokalne pismo samorządowe „Nasz Głos”. Doprowadziła do wydania monografii „Bestwina” autorstwa ks. Zygmunta Bubaka oraz pozostawiła po sobie bogaty dorobek pisarski, poetycki i etnograficzny. Do jej najważniejszych publikacji i opracowań należą:
• „Bestwińskie wesele czyli jak drzewiej weselowano”
• „Wielkie to mozoły nim miód zniosą pszczoły... czyli słów kilka o tutejszym pszczelarstwie”
• „Obywatele państwa bestwińskiego”
• „Legendy i opowieści z Józefowej Izby”
• „Partyzancki różaniec”
• „Słowniczek z języka naszych przodków”
• „Cmentarz w Bestwinie”
• „Pamięci profesora Józefa Braszki”
• „Wotum wdzięczności Matce Boskiej Wniebowziętej od Parafii Bestwińskiej”
• „Droga krzyżowa – śladami wieków”
• „Zegar historycznej pamięci ze szczelinami dawnego czasu”
• Liczne artykuły na łamach „Kalendarza Beskidzkiego”.
Jej zaangażowanie przekładało się również na pracę samorządową. Przez dwie kadencje sprawowała mandat radnej, pełniąc m.in. funkcję Przewodniczącej Rady Gminy Bestwina.
W 1997 roku została uhonorowana Nagrodą im. Antoniego Okolskiego, przyznawaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji osobom wybitnie oddanym pracy społecznej. W 2005 roku odebrała prestiżową Nagrodę Starosty Bielskiego im. ks. Józefa Londzina. Podczas uroczystości zachwyciła wszystkich swą werwą, poczuciem humoru, imponującą pamięcią oraz cytowaniem poezji. Jak sama wtedy mówiła: „Nie wyrzuca się symboli na śmietnik, nie niszczy się zdjęć matki. Dlatego mamy swoje muzeum”.
Pani Waleria Owczarz pozostawiła w naszych sercach i w historii gminy Bestwina ślad niezatarty. Jej pasja, miłość do człowieka i szacunek do korzeni będą inspiracją dla kolejnych pokoleń mieszkańców naszej gminy. Rodzinie oraz Najbliższym składamy najszczersze wyrazy współczucia.

Wójt Gminy Bestwina Grzegorz Boboń
Przewodniczący Rady Gminy Bestwina Jerzy Stanclik